Słowniczek

BABILON

Miasto-państwo znane ze Starego Testamentu. W ideologii Rasta jest symbolem zepsucia i upadkiem zasad, symbolem ucisku i niesprawiedliwości, podziałów społecznych na lepszych i gorszych. W Biblii Babilon to miasto w którym rządził pieniądz. Mieszkali w nim ludzie pragnący pieniędzy i zysku. Babilon rządzony był przez okrutnego króla chcącego mieć jak największy majątek. To miasto zamieszkiwali również ludzie pokolenia Judy, którzy różnili się od innych. Żądza władzy i pieniędzy doprowadziły Babilon do upadku. Babilon dla Rastafarian to zło świata. Rasta czują się we współczesnych miastach jak lud Judy czuł się w Babilonie. Rasta chcą żyć w miłości, pokoju, jedności i harmonii. Babilon jest całkowitym zaprzeczeniem tych wartości. Babilon niszczy ziemię, niszczy ludzi i ich umysły. Rastafarianie wierzą jednak, że Babilon ponownie upadnie, więc kontynuują swą walkę z hasłem: "Babylon must fall" (Babilon musi upaść). Więcej informacji o Babilonie znajdziesz tutaj.

BARWY REGGAE

Zielony, złoty /żółty/, czerwony - to barwy flagi Etiopii, według rastamanów kolebki kultury i cywilizacji na Ziemi. Rastafarianie w swoim ubiorze eksponują te trzy kolory. Nie są one używane tak po prostu. Mają określoną symbolikę. Zielony - ziemia, ląd Afrykański, którego spokój zniszczyła kolonizacja. Symbolizuje również kontynent, z którego wywodzą się pierwsi ludzie. Żółty - oznacza złoto zagarnięte przez kolonistów. Czerwony - krew która została przelana podczas walk z najeźdźcą.

BINGHI / NYAHBINGHI

Rozproszeni po całej ziemi rastamani zbierają się co roku w dniu 23 lipca, by świętować przyjęcie na świat Mesjasza zwiastującego początek czasów ostatecznych; "na jego biodrze wypisane: Król królów i Pan panów!" - JAH Rastafari Haile Sellasje l. Ogień, wokół którego gromadzą się bracia grający na bębnach jest przypomnieniem płomienia, który prowadzi dwanaście plemion Ludu Bożego ku Ziemi Obiecanej. Obrzęd rozpoczyna się po zachodzie słońca i trwa aż do świtu, jego treścią jest bowiem przejście przez noc niewoli, wygnania i rozproszenia. Ciemność symbolizuje cierpienia jakich doznajemy w Babilonie przeciwstawiając im wspólnotę źródłowej kultury. Zgromadzeni wokół ogniska stanowią zalążek odradzającego się świata opartego na wartościach głoszonych przez Chrystusa. Sama nazwa jest zaklęciem i proroctwem, oznacza ona: "śmierć czarnym i białym ciemiężcom", jednocześnie odwołując się do podziwianej w kręgu Rastafari afrykańskiej królowej walczącej w XVII wieku z najazdem kolonialnym. Mówiono o niej Nyah-Binghi, czyli ta, która posiada wiele rzeczy. Taką też nazwę nosi obrzęd. Obecni na Nyahbinghi najstarsi rastamani wybierają najgodniejszego spośród Siebie, by czytał odpowiedni rozdział Pisma Świętego odnosząc jego treść do bieżących wydarzeń. Wyraża to rastafariańskie postrzeganie l rozumienie świata oraz zjawisk w nim zachodzących z perspektywy biblijnego objawienia. Nyahbinghi wypełniają śpiewane przy akompania-mencie bębnów psalmy i tradycyjne rastafariańskie pieśni. O brzasku Nyahbinghi zamyka wspólna modlitwa odmawiana na głos przez wszystkich zgromadzonych. Binghi odprawiane jest też w czasie innych świąt Rastafari:

6 stycznia – Ceremonialne Urodziny Cesarza Hajle Syllasje
21 kwietnia – Święto Przybycia Cesarza Hajle Syllasje do Jamajki
23 lipca – Osobiste Urodziny Cesarza Hajle Syllasje
1 sierpnia – Obchody Wyzwolenia Cesarza z Niewolnictwa
17 sierpnia – Urodziny Marcusa Garveya
2 listopada – Dzień Koronacji Cesarza



BOBO ASHANTI / Bobos

Ruch Bobo Ashanti założony został przez księcia Emmanuela Charlesa Edwardsa na Jamajce około roku 1950. Sam książę uważany był za proroka, podobnie jak Marcus Garvey. Bobo uważają że konieczna jest repatriacja wszystkich czarnych do Afryki. Uważają też że powinni oni otrzymać odszkodowania za niewolnictwo. Wierzą też, że większość niewolników zabranych na Jamajkę pochodziło z plemienia Ashanti, dzikiego afrykańskiego plemienia z Kumasi w Ghanie, którego oni są potomkami. Członkowie tego odłamu Rastafarian często nazywani są jako Bobo Dreads. Mają dość odmienny ubiór: długie szaty i bardzo ciasno zawinięte turbany. Ich komuna ma własną odrębną konstytucję, a oni sami mają dość oryginalny styl życia który ściśle odnosi się do Starotestamentowego Prawa Mojżeszowego, obchodzą szabas od zachodu słońca w piątek do zachodu słońca w sobotę, nie pracując w tym okresie. Podczas szabatu unika się spożywania soli i oleju. Kobiety nie mogą uczestniczyć w przygotowywaniu jedzenia w trakcie menstruacji. Mogą podawać jedzenie gościowi, ale nigdy nie mężczyźnie Bobo. Większość mężczyzn w małej komunie Bobo Hill, gdzie mieszkają Bobos, jest albo kapłanami, albo prorokami, którzy przeprowadzają uroczystości albo wnioskują. Do Trójcy zaliczają księcia Edwardsa, Marcusa Garveya i Cesarza Haile Selassje.

DANCEHALL

Dancehall narodził się w latach 80-tych razem z ragga. Muzyka ta, zgodnie z nazwą, przeznaczona jest przede wszystkim do zabawy i najłatwiej usłyszeć ją w salach tanecznych. Czasami bywa nazywana dosadnie, ale obrazowo "muzyką do potrząsania tyłkami". Dancehall miał już swoje 15 minut. W latach 80. gwiazdą był Yellowman, dziesięć lat później światowe sukcesy święcił Shabba Ranks. Powołujący się na jamajskie korzenie Shaggy czerpał też z raggamuffin i dancehallu. Tymi gatunkami inspirowali się również Brytyjczycy. Po części z dancehallu i ragga wyrosła taneczna muzyka jungle. Dancehall jednak szczególnie silnie wpłynął na hip-hop. Można nawet powiedzieć, że oba nurty przemawiają do tej samej publiczności. To nie dziwi. Hip-hop wiele zawdzięcza reggae. Wszak to Jamajczycy z Kool Hercem na czele na początku lat 70. przenieśli na amerykański grunt kulturę didżejską. Dziś hip-hop zatacza pełne koło. Coraz bardziej komercjalizujący się gatunek, szukając nowych inspiracji, wraca do swoich korzeni i na nowo odkrywa jamajskie rytmy. Nie sięga jednak po klasyczne reggae, lecz jego nowoczesne odmiany - hedonistyczny dancehall i zadziorne raggamuffin. Warto też pamiętać, że słowo "dancehall" oznacza też salę taneczną i w takim znaczeniu funkcjonowało od czasów, kiedy ludzie na Jamajce chcieli tańczyć - czy to do mento, ska, rockstedy czy dancehall'u.

DIETA I-TAL

Sposób odżywiania - tak jak inne rzeczy ma dla każdego rasta znaczenie religijne. Nie wolno palić tytoniu, pić alkoholu, jeść mięsa (szczególnie świńskiego) ani używać wielu przypraw (np. soli). Dieta rastamana ma być naturalna i czysta.

DREDY, DREADLOCKS

Dread - z ang. przerażać, odstraszać, budzić trwogę. Dread tłumaczone jako "trwoga" oznacza też "Gniew Boży". Dredy (zwałkowane, sznurkowate włosy) mają wyglądać jak lwia grzywa, a ich właściciel ma sprawiać wrażenie groźnego, budzącego strach. Przeciwnik, którego napotka na swej drodze do wolności, ma się go bać. Kiedy jednak zamiary Rastamana są pokojowe, ukrywa je pod trójkolorowym beretem. Skąd się wzięły dready? Otóż, czytając Pismo Święte, mieszkańcy Jamajki zapamiętali przypowieść o Samsonie i jego włosach, których nie mógł obcinać, by nie stracić siły. Podobnie jak ortodoksyjni Żydzi, rastafarianie wierzą, że włosów na ciele tykać ostrzem nie wolno, więc zawijają je właśnie w dready.

DUB

Dub - technika przetwarzania nagrań muzycznych (głównie z gatunku reggae), eksponująca zwłaszcza sekcję rytmiczną - bębny i bas. Technika ta powstała na Jamajce w latach siedemdziesiątych XX w. Obejmuje zarówno przetwarzanie muzyki na żywo przez tzw. dubmasterów (realizatorów dźwięku), jak i nagrania studyjne. Technika dub skupia się na wybranym elemencie nagrania, który w wersji oryginalnej pozostaje na dalszym planie. Z reguły w nagraniu dub pomija się oryginalny wokal, czasem jest ono wykorzystywane jako podkład do toastingu. Współcześnie dub stał się też osobnym gatunkiem muzycznym, obejmującym głównie instrumentalne nagrania, oparte przede wszystkim na transowym brzmieniu basu i perkusji, wzmocnionym przez specjalne efekty (delay-e). Najbardziej znanymi twórcami dubu są m.in. King Tubby, Lee "Scratch" Perry, Mad Professor, Dub Syndicate, Dub Wiser, Alpha & Omega, Zion Train.

DWANAŚCIE PLEMION IZRAELA

12 Plemion Izraela - odłam rastafarian, założony w 1968 roku, których założycielem był dr Vernon „Prorok Gad” Carrington. Propagował on wśród rasta zasadę czytania jednego rozdziału Pisma dziennie. Jest to najbardziej pokojowy i liberalny ruch spośród wszystkich rastafariańskich odłamów. Jego główna cecha polega na akceptowaniu Iessusa Kristosa (Jezusa Chrystusa) jako Odkupiciela i Pana. Rola Hajle Selassie nie jest jasno sprecyzowana, rasta z 12 plemion uważają go za bosko namaszczonego króla w prostej linii wywodzącego się od króla Dawida i Salomona, co jest zgodne z przekazami tradycji etiopskiej na temat historii tej najstarszej dynastii świata. Mimo że jest uważany za reprezentację Jezusa, nie jest samym Jezusem, ale przedstawicielem wiecznego Dawidowego przymierza, które będzie spełnione wraz z powrotem Iessusa na ziemię. Podaje się, że jego członkowie mogą modlić się w kościele, który wybrali lub w zaciszu swojego domu. Członkowie 12 plemion uważają się za potomków 12 synów Józefa. 12 plemion podzielonych jest na 12 domów, a do każdego domu jest się przypisanym według znaku zodiaku.

Plemię Miesiąc Kolor
Napthali Styczeń Zielony
Joseph Luty Biały
Benjamin Marzec Czarny
Reuben Kwiecień Srebrny
Symeon Maj Złoty
Lewi Czerwiec Purpurowy
Judah Lipiec Brązowy
Issachar Sierpień Żółty
Zebulon Wrzesień Różowy
Dan Październik Niebieski
Gad Listopad Czerwony
Asher Grudzień Szary

ETIOPIA
Państwo w Afryce Wschodniej; graniczy z Dżibuti, Erytreą, Somalią, Kenią i Sudanem. powierzchnia: 1,104 mln km2, 60,15 mln mieszkańców. Skład etniczny: liczne ludy semickie, m.in. Amharowie - 20-25%, Tigraj, Guragie, Tigra oraz kuszyckie, m.in. Afarowie, Galla, Oromo - 40%, Somalijczycy, Sidamo; chrześcijanie obrządku koptyjskiego stanowią ok. 70% ogółu ludności, muzułmanie - 25%, pozostała mniejszość to wyznawcy animizmu; stolica: Addis Abeba, język urzędowy: amharski. WARUNKI NATURALE: Kraj wyżynny; w zachodniej części Wyżyna Abisyńska (najwyższy szczyt kraju - Ras Daszan, 4620 m n.p.m.), w południowo-wschodniej Wyżyna Somalijska, rozdzielone Rowem Abisyńskim. Rozciąga się od Morza Czerwonego do krainy Wielkich Rowów Afryki; na północnym wschodzie Kotlina Danakilska (depresja do -116 m p.p.m.). Zróżnicowane piętra klimatyczno-roślinne, od wilgotno-gorącego (do 1600 m n.p.m.) do zimnego (ponad 2400 m n.p.m.), wystarczająca ilość opadów jedynie w górach i na sawannach (na południowym wschodzie). GOSPODARKA: Etiopia jest słabo rozwiniętym krajem rolniczym. 90% ludności utrzymuje się z uprawy ziemi i hodowli bydła; dominuje produkcja na własne potrzeby, przede wszystkim zboża. Główne towary eksportowe: kawa (62% wartości eksportu) i bydło (13%). Długotrwałe, katastrofalne okresy suszy powodują zmniejszanie się pogłowia bydła i klęski głodu. HISTORIA: Znaleziska z czasów przedhistorycznych świadczą, że tu przypuszczalnie znajduje się jedna z kolebek ludzkości. W Etiopii ok. 2000 p.n.e. powstała cywilizacja, która przez Egipcjan nazywana była krainą Punt. W północnej części kraju od I w. n.e. istniało państwo Aksum, które upadło VIII-X w. wraz z rozprzestrzenianiem się islamu. Później powstawały i upadały różne państwa, trwały wojny z sułtanatami muzułmańskimi i dopiero Menelik II (1889-1913) zjednoczył kraj, wytyczył granice tworząc państwo pod nazwą Cesarstwo Etiopskie, które, obok Liberii, było najstarszym niezależnem państwem afrykańskim. W latach 1934-1941 Etiopia była okupowana przez Włochy. 1952 nastąpiło przyłączenie Erytrei. Wraz z upadkiem cesarza Hajle Syllasje I, który panował w latach 1930-1974, do historii odeszła monarchia. Obalenie 1974 cesarza i przejęcie władzy przez rząd wojskowy spowodowało 1975 zniesienie monarchii. Nowe władze od 1976 stawiały sobie za cel przekształcenie Etiopii w demokratyczną republikę o ustroju demokratycznym typu socjalistycznego. Następuje nacjonalizacja przemysłu, banków i częściowo ubezpieczeń. Jednak na przeszkodzie w realizacji reform politycznych i gospodarczych stanęło od 1976 nasilenie się walk z separatystami erytrejskimi, dążącymi do utworzenia odrębnego państwa. 1991 ugrupowania partyzanckie przejmują kontrolę nad Erytreą i 1993 kraj ten uzyskuje niepodległość. 1991 ucieczka prezydenta Mengystu Hajle Marjama do Zimbabwe spowodowała przejęcie władzy przez Etiopski Ludowy Front Rewolucyjno-Demokratyczny, który utworzył rząd tymczasowy. 1994 wytoczono reżimowi M. Hajle Marjama procesu za łamanie praw człowieka i ludobójstwo. 1994 została przyjęta nowa konstytucja; 1995 w wyborach parlamentarnych zwycięża Meles Zenawi zdobywając 90% głosów. W 1997 doszło do nieporozumień z Erytreą na tle ekon., a 1998 do zbrojnego sporu o przebieg granicy; mediacje OJA doprowadziły do podpisania w 2000 roku porozumienia pokojowego.

GANJA / MARIHUANA (cannabis)

Ganja jest symbolem religii rastafariańskiej, jej stałym elementem. Rastafarianie palący trawkę usprawiedliwiają się, iż to JAH pozwolił im to robić. Czczą Najwyższego przez całe życie. Po trawce ich hołd oddawany Bogu jest większy, przez co mogą Go lepiej czcić. Ganja jest uważana za "zioło mądrości", według Rastafarian człowiek po spaleniu skręta jest mądrzejszy i swobodnie uwalnia uczucia. Powodem dla którego ta roślina stała się taka ważna dla Rastafarian jest fakt, iż podobno na grobie króla Salomona zostało znalezione takie zioło. Palenie marihuany stało się więc obrzędem Rastafariańskim. Innym powodem są też rastafariańskie interpretacje fragmentów Biblii, która mówi o "drzewie życia i poznania dobra i zła".

Wg Encyklopedii Millenium 2001 Marihuana to narkotyk pochodzenia roślinnego wytwarzany z konopi, rozróżniamy ich trzy rodzaje: Cannabis rudealis - rosnąca terenach Afganistanu, Kazachstanu, Kirgistanu, Turkmenistanu i Uzbekistanu, Cannabis indica rosnąca na Półwyspie Indyjskim oraz Cannabis sativa pochodząca z centralnej Azji przywieziona do Europy i Ameryki. Jako substancji psychoaktywnej zaczęto jej używać w Europie w pierwszej połowie XIX w. Nastąpiło to po kolonizacji Indii przez Wielką Brytanię i wyprawie Napoleona do Egiptu. Naukowcy powracający z Indii i Egiptu w wyniku poczynionych tam obserwacji rozważali możliwość zastosowania marihuany w medycynie. W 1839 została zastosowana z powodzeniem jako środek znieczulający przy bólach reumatycznych i bólach tężcowych. Terapię taką stosował u swoich pacjentów W. B. O'Shaughnessy.

Obecnie, pomimo delegalizacji, jest szeroko stosowana jako narkotyk rekreacyjny, jej działanie w dużym stopniu zależy od psychiki przyjmującego narkotyk. Zewnętrzne objawy przyjęcia narkotyku to przekrwione oczy, stan głębokiego zamyślenia lub tzw. wesołkowatość. Najczęściej opisywane efekty działania to: zwiększone poczucie humoru, euforia, empatia, poczucie jedności ze światem, wyczulenie zmysłów dotyku, smaku i słuchu, zaburzenia w odczuwaniu mijającego czasu, odczucie fizycznego relaksu, częste zapominanie, kłopoty z pamięcią krótką utrzymujące się do paru dni od zażycia, łatwość zasypiania. Do rzadko spotykanych należą: nudności, chwilowa utrata kontroli nad własnym ciałem, złe samopoczucie, zawroty głowy, zaburzenia widzenia i słyszenia, drżenie mięśni, palpitacje serca oraz lekkie halucynacje. Najczęściej spotykaną formą przyjmowania narkotyku jest palenie go w ręcznie skręcanych papierosach zwanych potocznie "joint", przygotowywanych z suszonych żeńskich kwiatostanów konopi wymieszanych z tytoniem. Równie popularne jest użycie specjalnej fajki z filtrem wodnym, zwanej "bongo". Inną formą przyjmowania narkotyku jest spożywanie ciastek, nalewek itp. zawierających THC.

Składnikami psychoaktywnymi marihuany są kannabinole: δ-1- i δ-6-tetrahydrokannabinole (THC). THC jest rozpuszczalne w tłuszczach i alkoholu, co powoduje odkładanie się narkotyku w komórkach tłuszczowych organizmu. Całkowite usunięcie THC z organizmu zajmuje około jednego miesiąca po jednokrotnym przyjęciu (około 10% dziennie). Przedawkowanie prowadzi do śmierci. Dawka śmiertelna to ok. 3,5 kg szczytów roślin wypalonych lub zjedzonych w czasie 24 godzin. Marihuana nie wywołuje uzależnienia fizjologicznego, jednakże zdarzają się przypadki lekkiego uzależnia psychicznego. Zaprzestanie przyjmowania narkotyku nie wywołuje skutków ubocznych określanych potocznie zespołem odstawienia, z jakim mamy do czynienia np. przy odstawieniu heroiny, kokainy, alkoholu, nikotyny czy innych narkotyków. Więcej informacji o marihuanie znajdziesz tutaj.

UWAGA! Uprawa, handel, a także samo posiadanie są w Polsce, jak i w większości krajów europejskich karalne. Wyjątek stanowi Holandia, gdzie marihuanę można nabyć i używać legalnie. Negatywnie wpływa na zdolność prowadzenia samochodu i obsługę maszyn. Wieloletnie palenie marihuany może prowadzić do chorób górnych dróg oddechowych z powodu zawartych w niej substancji smolistych (nieżyty, zapalenia i bronchit). Białka oczu mogą nabrać charakterystycznego żółtawego koloru na skutek zaczopowania znajdujących się w nich naczyń krwionośnych.

GARVEY MARCUS


Marcus Garvey Mosiah (1887 - 1940), jamajski przywódca i ideolog ruchu murzyńskiego w Ameryce; głosił hasła emancypacji rasowej, separatyzmu i skrajnego nacjonalizmu oraz powrotu czarnych Amerykanów do Afryki. To własnie z założonego przez Garveya ruchu "Powrót do Afryki" (Back to Africa) wyrósł Rastafarianizm. Celem "Back to Africa" było umożliwienie mieszkańcom Jamajki powrotu do Afryki, ich prawdziwej ojczyzny. W 1914 Garvey założył na Jamajce Powszechne Stowarzyszenie na Rzecz Poprawy Sytuacji Murzynów (UNIA), w latach 1916 - 1927 w USA założył jego filie, wydawał też czasopismo Negro World. W 1927 deportowany na Jamajkę. W 1935 przeniósł się do Londynu.
Marcus Garvey, uważany przez rastafarian za proroka, głosił nadejście czarnego króla. Przemawiał tak: Zwróćcie oczy w stronę Afryki, gdzie koronuje się Czarny Król. Jego proroctwo miało się spełnić poprzez koronację księcia Ras Tafariego, który wraz z cesarską koroną przybrał imię Hajle Sellasje. Również podstawowe elementy doktryny ruchu Rastafari wywodzą się z poglądów Marcusa Garveya, który pierwszy rzucił hasło Czarne jest piękne oraz Bądź dumny ze swej rasy.

HAILE SELLASJE / HAJLE SYLLASJE, RAS TAFARI MAKONNEN



Hajle Sellasje I (1892-1975), król Etiopii w latach 1928-1930, cesarz Etiopii w latach 1930-1975, ochrzczony w obrządku koptyjskim jako Ras Tafari Makonnen. W 1927 został następcą tronu i sprawował władzę jako regent w imieniu cesarzowej Zenobii. W wyniku agresji włoskiej (wojna włosko-abisyńska, 1935) musiał opuścić kraj (1935). Jako polityk, który pierwszy przeciwstawił się państwom Osi, zjednał sobie powszechny szacunek i popularność. W 1941 w wyniku kampanii abisyńskiej prowadzonej przez armię brytyjską powrócił do kraju. Współtworzył w 1964 Organizację Jedności Afrykańskiej (OJA). Zniósł niewolnictwo; wprowadził ustrój parlamentarny i w 1931 ogłosił pierwszą w dziejach kraju konstytucję. Stopniowo jednak tracił poczucie realizmu, głównie w polityce wewnętrznej. Sellasje chętnie przyjmował pomoc z zagranicy, ale żadna żywność czy pieniądze nie docierały do umierającej z głodu /po kolejnej suszy/ ludności. Otoczony był wszechwładnie panującą korupcją i nepotyzmem. W 1974 obalony został przez marksistowskich oficerów. Do końca życia przebywał w areszcie domowym. Haile Sellasje podkreślał zawsze, że jest spokrewniony z biblijnym Dawidem i królową Sabą. Właśnie od jego imienia pochodzi nazwa "rastafarianizm". Więcej informacji o Hajle Sellasje znajdziesz tutaj.

HOLY PIBY

patrz: PISMO ŚWIĘTE RASTAFARIAN

HOWELL LEONARD

Jeden z głównych kaznodziejów rastafariańskich. W latach 30 tych XX wieku ogłosił podstawowe prawdy tego ruchu. Były to: nienawiść do białej rasy, wiara w wyższość czarnej rasy, dążenie do zemsty na białej rasie za wszystkie krzywdy, które uczyniła czarnym ludziom, walka z legalnym rządem Jamajki (sprawowanym w tym czasie przez białych), czynienie przygotowań do powrotu do Afryki, uznanie cesarza Sellasje za mesjasza i jedynego prawowitego władcy czarnych ludzi.

Po tym ogłoszeniu, Howell został aresztowany i osadzony w więzieniu na 2 lata. Po wyjściu z więzienia ustanowił on komunę o nazwie Pinnacle, która stała się pierwszą „wzorcową” komuną rastafariańską. Prawdopodobnie to w tej komunie wprowadzono zwyczaj palenia marihuany i noszenia dreadów.

JA i JA - I&I

"Ja" i "ja" odnosi się to jedności mówiącego z Najwyższym (Jah) i z bliźnimi. "Ja i ja" oznacza "mnie" i mojego Boga - jedno "ja" jest małym "ja", a drugie - dużym "Ja". Małe ja odnosi do niższej jaźni człowieka, do jego ciała i ego tego ciała, do tej części jego, która narodziła się i umrze. To małe "ja" doświadcza pragnień, ambicji, niedoli, szczęścia i obawia się śmierci. Jest zewnętrzną powłoką Dużego "Ja", narzędziem przez które Duże "Ja" jest wiecznie żywe, nieśmiertelne lub "prawdziwą" jaźnią, która nigdy się nie narodziła i nie może nigdy umrzeć. To jest duch boskości i świętości tkwiący w głębi każdego. To jest dusza lub czysty duch, lub życiowa energia. To swego rodzaju krytyczne wszystkowiedzące "trzecie oko", lub trzeci wymiar powszechnego umysłu. "Poznawanie siebie" oznacza dla rastamana podążania w kierunku zespolenia małego "ja" z Dużym "Ja", tak aby małe ja pozostało podniesione w słowach i w myśli, tak aby dana osoba stała się małym "ja" (jak dziecko) w stosunku do Większego "Ja", Ojca i Dawcy. W stosunku do wielkiego powszechnego ducha na wyższym poziomie myśli, osoba musi stać się małym "ja". Największa wolność i moc pochodzi z umiejętności rozróżnienia między prawdziwym "Ja" a naszym ego, fizyczno - umysłową osobowością. Samoświadomość i samodoskonalenie się zawsze nas zbliża do utożsamiania naszego "sumienia" z Dużym "Ja". Wynikiem tego jest duchowa siła jako, że otwiera się w ten sposób na niewyczerpaną energię kosmosu.

JAH-JAH

Słowo Jah ma niewyjaśnione pochodzenie. Frank Cassidy w książce Jamajska Mowa (Jamajcan Talk) mówi, że Jah było słowem używanym przez jamajskich Maroonów dla wyrażenia Boga. Jah było także skróconą formą słowa "Jehovah", używaną w angielskiej Biblii między 1539 i 1758 rokiem. Biblia świadków Jehowy przetłumaczyła także "Hallelujah" w Księdze Objawienia rozdz. 19 jako "Chwalcie Jah". Sugerowano także, że słowo Jah może być fonetyczną derywacją od hinduskiego "Jai", powszechnie używanego przez Hindusów -wysławiają swojego Boga - Jai Rama, Jai Kriszna, Jai Bhagwan. Słowem tym witano się w społecznościach hinduskich, co stanowiło wyraz szacunku. W świetle bliskiego wzajemnego oddziaływania na siebie hinduskich najemnych robotników i afrykańskich rolników, wydaje się uzasadnione, by zgodzić się z doktorem Ajai Mansingh, że "Jai" jest prawdopodobnie fonetycznym wariantem słowa "Jah", jak stwierdził to w "Sunday Gleuner" z 8 sierpnia 1982. 36 412 hinduskich najemników, którzy między 1845 a 1917 wyemigrowali na Jamajkę, wywarło rzeczywiście ważny wpływ na Afro - Jamajczyków, którzy odkryli wiele wspólnego w obu kulturach. Rastaman jest świadomy obecności Wszechmogącego: jedynego powszechnego Boga stworzenia i odnosi się do niego po prostu Jah-Jah, tak jak gdyby mówił "Tato". Jakiekolwiek byłoby pochodzenie tego pojęcia, "Jah" jest teraz pełnym mocy słowem - symbolem oznaczającym Boga i jest używany zawsze przez rastafarian dla oznaczenia Świętej Głowy Boga, tak jak w zwrotach: Jah -Bóg, Jah - Sellasje I, Jah - Man, Jahmaica. Używając tego pojęcia, rastaman dowodzi, że ani nie wstydzi się, ani nie jest nieświadomy jeśli chodzi o Wszechmogącego; przeciwnie, zaświadcza, że jest świadomy w jaki sposób zorganizowane religie odeszły od pierwotnych nauk Ojca. Dlatego też Rasta odbierają "nowe" imię "Jah" za symbol Pana, Stwórcy. Imieniem tym wyrażają swe odkrycie Boga na nowo. Dla nich Jah nie umarł, lecz rządzi światem, tak jak w dawnych czasach.

KEBRA NAGAST

Obok Pisma Świętego dla rastafarian święta jest też księga o nazwie Kebra Nagast, która opisuje historię Etiopii i którą prawdopodobnie napisali etiopscy mnisi chrześcijańscy.



>>>> ŚCIAGNIJ PEŁNY (angielski) TEKST KEBRA NEGAST (plik PDF 800 KB)

KOPTYJSKI KOŚCIÓŁ

Jeden z kościołów wschodnich. Wyodrębniony po soborze chalcedońskim (451). Izolowany od reszty chrześcijan przez islam. Patriarcha Kościoła koptyjskiego rezyduje w Kairze, spełnia jurysdykcję w stosunku do 11 metropolitów i 2 biskupów. Oprócz Egiptu podlega mu Jerozolima, Jaffa oraz biskupstwo w Chartumie. Podlega mu również jurysdykcyjnie metropolita Abisynii. Wierzenia i obrzędy Koptów niewiele odbiegają od tych, jakie istniały na terenie Egiptu w okresie wczesnochrześcijańskim. Dla Koptów Chrystus (Jezus) ma tylko jedną naturę bosko-ludzką, posiada także jedną wolę (monoteletyzm). Uznają siedem sakramentów. Doktryna religijna narzuca wiele postów, zabrania spożywania wieprzowiny i mięsa zwierząt uduszonych. Chłopcy podlegają obrzezaniu w wieku ok. siedmiu lat. W świątyniach koptyjskich wolno umieszczać obrazy, zakazane jest jednak umieszczanie posągów. Egipski Kościół koptyjski liczy aktualnie ok. 13 mln wiernych. Językiem liturgicznym Kościoła koptyjskiego jest język koptyjski, a od ok. 1000 arabski - w Egipcie i gyyz w Etiopii.

LEW

Nieustraszony w boju symbol siły. Tacy też chcą być rastamani w walce o swoje ideały. Trójkolorowy lew to herb Etiopii.



NINE MILE

Nine Mile - mała wioska położona wysoko w górach Jamajki, znana jest jako miejsce urodzin Boba Marleya. Biura podróży oferują wyprawy do tego miejsca, zachwalając jego piękno, trwające nieprzerwanie od czasów urodzin muzyka. Mówi się o 200 gatunkach przeróżnych roślin i niezliczonych rodzajach drzew, które wzbogacają krajobraz. Nine Miles obecnie należy do rodziny Boba Marleya. Można tu spotkać jego matkę, która podobno osobiście wita odwiedzających wioskę turystów. Czasami nawet opowiada historyjki związane z dzieciństwem syna. Tutaj też znajduje się piękne mauzoleum, w którym Bob Marley został pochowany.

NYAH BINGHI

Nyahbinghi, Rząd Teokratyczny Nyabinghi, Theocracy Government Nyabinghi - najstarszy odłam ruchu Rastafari, którego nazwa pochodzi od imiona królowej Nyahbinghi, rządzącej Ugandą w XIX w. i walczącej przeciwko kolonialistom. Jest to jednocześnie najściślejszy i najsurowszy pod wzgledem wyznawanych zasad odłam rastafari. Uznają oni Haile Selassje za Mesjasza i głoszą ideę globalnej teokracji pod jego duchowym przywództwem. Nie używają przemocy głosząc iż tylko Jah ma prawo niszczyć. Etiopia ma dla ich wierzeń ogromne znaczenie, i jej flaga składająca się z 3 kolorów rasta, jest przedstawiana na wszystkich ich symbolach.

PATOIS

Patois (czyt. patła) - dialekt używany na niektórych wyspach Morza Karaibskiego, głównie na Jamajce; oparty min. na języku angielskim, hiszpańskim i francuskim.

>>>> SŁOWNIK PATOIS-ANGIELSKI

PISMO ŚWIĘTE RASTAFARIAN

Rastafarianie korzystają z Biblii w wersji Króla Jakuba nazywanej po angielsku King James version (KJV) i wydanej w 1611 roku. Ponadto używają też Holy Piby i utrzymują, że jest to najbardziej wierne oryginałowi tłumaczenie starożytnej Biblii, której oryginał został przekłamany na przestrzeni dziejów przez siły „Babilonu”. Holy Piby zasadniczo utrzymuje zawartość Biblii judeo-chrześcijańskiej, którą posługują się chrześcijanie i żydzi, jej tekst jest jednak w kilkuset miejscach znacząco inny od wersji judeo-chrześcijańskiej. Twórcami „tłumaczenia” Holy Piby była grupa kaznodziejów skupionych wokół Marcusa Garveya, lecz jej egzemplarze są bardzo rzadko spotykane.

PLANNO MORTIMER



Mortimo "Kumi" Planno, (6 września 1929 - 6 marca 2006) rastafarianin, uważany za jednego z ideowych założycieli ruchu "Back to Africa". To on zainteresował Boba Marleya rastafarianizmem, był też przez pewien czas jego menagerem. W czasie wizyty Haile Selassje na Jamajce (1966) był jedynym, który potrafił zapanować nad oszalałym tłumem wielbicieli cesarza.

RAGGAMUFFIN/RAGGA

Narodziny ragga miały miejsce w 1985 roku, kiedy to popularność zdobył pierwszy w 100% elektroniczny riddim (sleng teng). Ta cecha odróżnia właśnie ragga od dancehall'a. Dancehall rodził się bowiem przy akompaniamencie roots radics band - klasycznej kapeli, zaś podwaliny pod ragga stworzono na syntezatorze Casio. W potocznym rozumieniu, określenie raggamuffin odnosi się do dynamicznego reggae z ostrymi społecznie tekstami. Pierwotnie termin "raggamuffin" oznaczał młodzież z murzyńskich gett w stolicy Jamajki - Kingston.

RE-INKARNACJA

Jednym z tych podstawowych praw natury, z którymi identyfikują się rastafarianie, jest pojęcie "Reinkarnacji". U korzeni tego wierzenia leży starodawna afrykańska wiara w nieśmiertelność i w cykliczną naturę świata: Cokolwiek przechodzi obok - przychodzi znów. Każda osoba dostaje w końcu swą zapłatę, gdzieś na drodze życia, która jest bardzo, bardzo długa dla każdego Ducha. Niektóre doktryny Reinkarnacji kładą nacisk na wędrówkę duszy - wiarę, że dusza lub duch danego człowieka musi podążając naprzód przybierając po kolei każdy ziemski kształt - od gazu do minerału, i dalej przez roślinę i zwierzę do człowieka, dopóki wszystkie "lekcje" doczesnego życia nie zostaną poznane. Herod, znany grecki historyk, przypisał Egipcjanom zapoczątkowanie tej doktryny, oraz związaną z nią wiarę, że osiągnięcie końca cyklu zabiera duszy około 3000 lat. Afrykańskie malowidła często ukazywały dusze, powracające na ziemię w zwierzęcym kształcie, po tym jak bóg Ozyrys, osądził je jako niepełne. Pitagoras nauczył się tej doktryny od Egipcjan i zaczął nauczać, że "dusze" nigdy nie umierają, lecz raczej zamieszkują ciało przechodząc dalej w miarę potrzeby. "Wędrówka dusz" była jedną z przyjętych doktryn we wczesnym kościele chrześcijańskim, lecz w końcu kościół rzymsko-katolicki odrzucił ją. Jednakże lud afrykański nigdy nie odrzuca pojęcia, o którym wie intuicyjnie, że jest prawdziwe Rastafarianie ożywili teorię "Wędrówki dusz". Widzą siebie jako re-inkarnacje wcześniejszych osób, nawet Chrystusa. Chrystus i starodawni prorocy rzeczywiście nie mogą umrzeć - Jah-Jah żyje. Wielu rastafarian mówi, że było 71 pojawień się Boga w ludzkich ciałach, a Hajle Selasje I jest 72 i ostatnią re-inkarnacją. Oznacza to, że Selasje, Chrystus, Dawid i inni Bogowie byli jednym i tym samym Duchem. Doktryna ta daje rastamanowi wiarę w swój duchowy rozwój i to skłania go do podkreślania jego własnego odrodzenia w tym życiu. Życie jest inkarnacją, odbudową. Życie słabnie przez czynienie zła i odradza się żyjąc, odnawiając wyczerpane siły, odwracając się od złego i czyniąc zadość prawdzie. Życie życiem - jest to ważne pojęcie rastafarian, które wskazuje nacisk na życie (dosł.: wiecznie żywe życie). Jest to myśl bardzo afrykańska, wyrażona przez afrykańskie słowo "magara". Zgodnie z tą filozofią, człowiek ma niezaprzeczalne prawo do pełnego i szczęśliwego życia. Życie bez szczęścia jest "śmiercią za życia", jest gorsze niż rzeczywista śmierć, która faktycznie prowadzi do innego rodzaju istnienia w tym świecie. Magara była więc siłą życia w żyjącej osobie, wyrażoną poprzez pomyślność i szczęście. Ponieważ wszystko wokół nas jest połączone, każda osoba może być szczęśliwa, jedynie gdy inni są również szczęśliwi, w przeciwnym wypadku bowiem, siła Magara wciąż uchodzi z niego i do innych.

RIDDIMY

Riddimy — wielokrotne użycie tych samych podkładów rytmicznych. Niektóre z riddimów zostały nawet ochrzczone pięknymi nazwami w stylu, np. Chian HAl Shek, Charlie Chan, Rub-a-Dub.

SOUND SYSTEM

Sound system to grupa DJ-ów i techników współpracujących razem w celu tworzenia muzyki, zwykle jednego gatunku. Soundsystemy spopularyzowane zostały najpierw na Jamajce w środowisku reggae, a następnie wraz z emigrującymi Jamajczykami stały się od lat 70. znane w Wielkiej Brytanii. Popularne dziś znaczenie tego terminu jest wynikiem wpływów jamajskiej kultury soundsystemowej, która z kolei wzięła swoją nazwę od przenośnych systemów nagłaśniających. W latach 60-tych Jamajczycy wynaleźli taki sposób upowszechniania najnowszych przebojów. Sound systemy składające się z dużych głośników i wzmacniaczy wraz z obsługą podróżowały z miejsca na miejsce, organizując imprezy taneczne.

TOASTING

Gadanie, a właściwie dogadywanie do muzyki dub'owanej na żywo. Praktyka dziwnych przemów, rymów i zawołań didżeja podczas pracy przy gramofonach ma swój początek w latach 60-tych. Didżeje-pogadywacze sami zaczęli wydawać płyty, z czego później narodził się amerykański rap:)

TRENCHTOWN

Trenchtown to osiedle mieszkaniowe wybudowane w 1951 roku, kiedy to huragan zniszczył tereny dzikich obozowisk. Obozowiska te wzrastały stopniowo w zachodniej części Kingston w miejscu gdzie znajdowało się wysypisko śmieci, z którego mieszkańcy zabierali wszystko co zdołali znaleźć i wygrzebać (jeszcze wcześniej miejsce to należało do rodziny Lindos i funkcjonowało jako plantacja cukru). W 1957 roku matka Boba - Cedella przeprowadziła się wraz z synem do Kingston. Podobnie jak pozostali mieszkańcy przybyła tam w poszukiwaniu pracy jak również przygody. Jednak szansa znalezienia pracy była tak kiepska jak kiepskie były warunki mieszkalne w Trench town. Miasto oferowało jej wyłącznie ubóstwo i przemoc. Trenchtown było dzielnicą ruder, było to „miasto bud” (shanty- town). Władze wzniosły tu jedno i dwu-kondygnacyjne jednostki mieszkalne wybudowane wokół centralnego dziedzińca. W budynkach tych znalazły się: miejsce do gotowania jak i rury z wodą. Co ciekawe Trenchtown jeszcze przed rokiem 51 uważane było za duchową stolicę Rastafarian. Trenchtown stało się ich domem. Rastamani osiedlili się tu jeszcze na początku drugiej wojny światowej. Pozostali mieszkańcy Trenchtown nie byli szczęśliwi z powodu ich obecności. Wielu chrześcijan, pełnych uwielbienia członków kościoła katolickiego, nie potrafiło zaakceptować wiary Rastafarian w boskość Haile Selassie a co za tym idzie ich samych. Opowiadano sobie nawet historyjki o tym jak to żyjący w wąwozach rastamani noszą w workach szczątki ludzkich ciał. Takie opowieści zaowocowały łapankami, które przeprowadzała policja. Wpychano rastafarian do ciężarówek i obcinano im włosy. Dopiero w późnych latach 50-tych sytuacja uległa zmianie. Trenchtown to jednak przede wszystkim miejsce ludzi, którzy mając niewiele, nie mieli nic do stracenia i nie bali się wyrażania własnych emocji, nie bali się muzyki i własnego talentu. Dodatkowo siłę twórczą pozwalał im wydobyć naturalny rytm, wschodzące i zachodzące słońce, które było jedynym wyznacznikiem życia na Jamajce - to było miejsce idealne dla wielkich talentów, idealne dla Boba Marleya.

https://www.rrr.com.pl/slownik.htm